TIROL´ DEKİ İŞÇİ GÖÇÜ OLAYLAR VE KANUNLAR

derleyen: Gerhard Hetfleisch

1925

Yerli halkı koruma kanunu: Avusturya vatandaşlarına diğer uyruklara karşı iş piyasasında öncelik tanınması yasallaştırıldı.

1938

Nasyonal sosyalizm-zamanına ait yabancılar polisi kararnamesi: Alman İmparatorluğuna ve bugünkü bölgede Avusturya’nın vatana „bağlanmasından“ sonra „yabancıların“ giriş yapması ve ikamet etmesi düzenlenmektedir.

1941

Yabancı işçilerle ilgili Alman İmparatorluğu Talimatnamesi: Nasyonal rejimin bu talimatnamesi Yerli Halkı Koruma Kanunun yerine geçiyor. İşverenlerin çalıştırma için izin almaları ve işçilerin çalışma izni alma yükümlülüğü yürürlülüğe giriyor.

1945

İmparatorluk geçiş kanunu: Yabancı İşçilerle İlgili İmparatorluk Talimatnamesi, İkinci Cumhuriyetin hukuk kapsamına devrediliyor ve 1975 yılının sonuna kadar geçerli kalıyor.

1949

Vatandaşlık hakkı değişikliği yasası: Evlilikten doğan veya evlilikten doğmayan nesebi sahih çocuklara atasının soyundaki vatandaşlık veriliyor ve evlilikten doğmayan çocuklara ananın soyundaki vatandaşlık veriliyor. Şartı: Önceki vatandaşlıktan vazgeçilmesi ve Avusturya`da on yıl yasal ikamet edilmiş olmasıdır.

1951

Cenevre Mülteci Antlaşması kararı: 1954 yılında Avusturya tarafından onaylandı, 1955 yılında yürürlüğe girdi.

1954

Yabancılar polisi kanunu yürürlüğe girdi. İşsizlik % 14,4: Tirol ’da İkinci Dünya Savaşının sona ermesinden sonra en yüksek işsizlik. Ekonomik canlanma sonbaharda başlıyor. 1950’li yılların sonunda tam kapasite çalışma oranına ulaşıldı ve kısa zamanda işçi eksikliği fark edilmeye başladı.

1955

Türkiye ve Avusturya arasında vize yükümlülüğünün kaldırılması

1956/57

Macaristan krizi: 160.000 mülteci Avusturya`da, ancak sadece az sayıda mülteci sürekli olarak ülkede kalıyor.

1961

Ticaret Odası (Wirtschaftskammer) ve ÖGB (Raab-Olah-Anlaşması) arasında kota anlaşması: 1962 yılından sonra işletmelere, yabancı işçiler için kararlaştırılmış yıllık azami rakama kadar (kota) eyalet iş ve işçi bulma kurumları tarafından, iş piyasası tekrar denetlenmeden, çalıştırma izinleri verilebiliyordu.

1962

İspanya ile İşçi Alımı Anlaşması, 1964 yılında onaylandı.

1963

Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) arasında Yakınlaştırma veya Ankara-Anlaşması.

1964

Türkiye ile İşçi Alımı Anlaşması.

1965

Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti (YSFC) ve Avusturya arasında vize zorunluluğunun kaldırılması

1966

Yugoslavya ile İşçi Alımı Anlaşması (YSFC). Yabancılar-çalışma kartının kullanılmaya başlaması: İş yeri, işveren, ancak “tıbbi polisi tarafından verilen sakıncasızlık işareti” de bu kartta belirtilir.

1968

İlk iltica yasası yürürlüğe giriyor.

1972

İkamet tescil yasası: İkamet bildirim kâğıdı yabancı uyruklular tarafından bir „A“ ile işaretlenmesi gerekiyor ve nüfus dairesi tarafından yabancılar polisine bildirilmesi gerekmektedir.

1973/74

Dünya çapında ekonomik gerileme dolayısıyla işçi alımı durduruldu („Petrol krizi“).

1976

Yabancılar çalıştırma yasası, Yabancılarla İlgili İmparatorluk Nizamnamesinin yerine geçirildi.

1979
Avusturya`da İslami Dini Cemaat kuruldu (IGGiÖ).

1985

İçişleri Bakanlığının talimatnamesi yabancılar polisinin uygulamalarını, göçmen işçilerin işyerlerini kaybetmelerinden ve işsizlik desteğinin sona ermesinden sonra „yasal yollardan geçimlerini sağlamalarının mümkün olmaması dolayısıyla“ (§ 3 FPG), işyerini kaybedenin geçim masrafları başka aile fertleri üzerinden sağlanmasının mümkün olduğu durumda, bir ikametgâh yasağının hükmedilmesi konusunda sınırlıyor.

1986

Aile yardımı parasının yarısı, yurt dışına ödeme yapıldığı durumlarda kesiliyor.

1987

§ 3 Yabancılar polisi kanunu (ikamet etme yasağı), özel- ve aile hayatıyla (Madde 8 EMRK) ilgili insan hakkını yeterince korumadığı için iki defa iptal ediliyor.

1988

Avusturya`da okula gittikleri süreleri kanıtladıkları durumda, gençlere muafiyet belgesinin verilmesi kolaylaştırıldı. Dolayısıyla iş piyasasına serbestçe ulaşabiliyorlardı. Daha önce işveren tarafından bir çalıştırma müsaadesi dilekçesinin verilmesi gerekiyordu.

1989

Göçmenlerin küçük bir grubu için, muafiyet belgeleri olan işçilere ve ilticacılara, işsizlik parası aldıkları dönemden sonra zor durumda kalma yardımının verilmesi, en fazla bir yıl olmakla sınırlanarak kabul edilmiştir. Yabancılar Çalıştırma Yasası 1989 ve 1998 yılları arasında 20 defa değiştirildi. Birkaç yılı kapsayan güçlü bir ekonomik büyüme Avusturya`da hızlı biçimde buraya göç edenlerin sayısının artmasına eşlik etmiştir.

1990

Çalışma izninin uygulanmaya başlaması. Muafiyet belgesi kapsamındaki hükümler buraya göç edenlerin lehine değiştirildi.

1991/92

Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti’nin (YSFC) dağılmasının başlaması: 90.000 ilticacı tüm Avusturya`da ve yaklaşık 3.000 Tirol `da

1992

Yeni İlticacı Yasası 1968’li İlticacı Yasasının yerini alıyor: dilekçe vermek zorlaştırılıyor

1993

Yabancılar Kanunu ve İkamet Kanunu (yerleşme ve sezon düzenlemesi için kota düzenlemesi) yürürlüğe geçiyor.

1994

İltica hakkı olmayan ancak „süresi sınırlı oturum hakkı “ verilmiş olan Bosnalı ilticacılar için iş piyasası açılıyor. 1998 yılında „iyi entegre olmuş “ Bosnalı-ilticacılar için süresiz oturum hakkı veriliyor.

1996

Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki bağlılık anlaşması Avusturya makamları tarafından kabul edilmiştir; dolayısıyla aile birleşimi durumlarında Almanca dil bilgisinin olduğunu kanıtlamak gerekmemektedir.

1998

Entegrasyon paketi yürürlüğe girmiştir. Yeni yabancılar yasası ikamet konumunun sağlamlaştırılmasına sekiz yıl sonra imkân tanımaktadır. Yeni göçmenlerin gelmesinden ziyade entegrasyonun ön planda olması istenilmektedir, dolayısıyla süreli oturumlarla süresiz yerleşmeler arasındaki farkın yasal olarak kaleme alınması kararlaştırılmıştır. Çocuklara artık sadece 14. yaşlarına kadar ebeveynlerinin yanına taşınma izni verilmektedir. Vatandaşlık yasasının değişikliği: Vaktinden evvel vatandaşlığa alınma hususunda kurallar ağırlaştırılıyor. „Alman diline belirli kapsamda“ haiz olunduğunun kanıtlanması gerekiyor.

2000

Entegrasyon talimatnamesi sonradan gelen aile fertlerine iş piyasasını açıyor. İş piyasasında, sosyal yardımlarda, sağlık ve eğitim alanlarında ve ayrıca kamu menkul malları ve konut alanlarına erişebilme (belediye konutları) dahilinde olan hizmetler konusunda farklı muamele edilmesine karşı etik AB Talimatnameleri.

2002

Yabancılar paketi: Avusturya`da yasal olarak aralıksız beş yıl kalan göçmenlere iş piyasasına serbest giriş hakkı verilmektedir. Entegrasyon anlaşması kapsamında A1 seviyesinde bir diploma ile dil bilgilerinin mevcut olduğu kanıtlanmak zorundadır.

2009/2011

Yabancılar hukuku değiştirme yasası: İltica yasasında, yerleşme ve ikamet yasasında ve vatandaşlık yasasında şartların ağırlaştırılması. Vatandaşlığa alınma durumlarında kanıtlanması gereken dil bilgisi seviyesi kaldırılıyor, kırmızı-beyaz-kırmızı-kartın uygulanmasına başlanıyor ve entegrasyon sözleşmesi genişletiliyor.

2014

Yabancılar hukuku değişikliği yasasında yabancılarla ilgili konular tamamen yeniden belirleniyor.

ARBEITSMIGRATION IN TIROL: EREIGNISSE UND GESETZE

zusammengestellt von Gerhard Hetfleisch

 

1925

Inländerschutzgesetz: Der Vorrang von österreichischen vor ausländischen Staatsangehörigen auf dem Arbeitsmarkt wird etabliert.

1938

Ausländerpolizeiverordnung der NS-Zeit: Die Einreise und der Aufenthalt von „Fremden“ im Deutschen Reich und nach dem „Anschluss“ im Gebiet des heutigen Österreich wird geregelt.

1941

Deutsche Reichsverordnung über ausländische Arbeitskräfte: Diese Verordnung des NS-Regimes löst das Inländerschutzgesetz ab. Die Beschäftigungsbewilligung für ArbeitgeberInnen und verpflichtende Arbeitserlaubnis für ausländische ArbeitnehmerInnen werden eingeführt.

1945

Reichsüberleitungsgesetz: Die Reichsverordnung über ausländische Arbeitskräfte wird in den Rechtsbestand der Zweiten Republik übernommen und bleibt bis Ende 1975 in Kraft.

1951

Beschluss der Genfer Flüchtlingskonvention: 1954 von Österreich ratifiziert, tritt 1955 in Kraft.

1954

Fremdenpolizeigesetz wird eingeführt.
14,4 % Arbeitslosigkeit: Die höchste Arbeitslosigkeit seit Ende des Zweiten Weltkriegs in Tirol.
Wirtschaftsaufschwung setzt im Herbst ein. Ende der 1950er Jahre wird die Vollbeschäftigung erreicht und bald zeichnet sich Arbeitskräftemangel ab.

1956/57

Ungarnkrise: 160.000 Flüchtlinge in Österreich, nur wenige bleiben dauerhaft im Land.

1961

Kontingentvereinbarung zwischen Wirtschaftskammer und ÖGB (Raab-Olah-Abkommen): Ab 1962 konnten Unternehmen Beschäftigungsgenehmigungen für ausländische ArbeitnehmerInnen bis zur jährlich vereinbarten Höchstzahl (Kontingent) von den Landesarbeitsämtern ohne weitere Prüfung des Arbeitsmarktes erteilt werden.

1962

Anwerbeabkommen mit Spanien, 1964 ratifiziert.

1963

Assoziierungsabkommen oder Ankara-Abkommen der Europäischen Wirtschaftsgemeinschaft (EWG) mit der Türkei (Ankara Anlaşması)

1964

Anwerbeabkommen mit der Türkei

1966

Anwerbeabkommen mit Jugoslawien (SFRJ)
Einführung der Ausländer-Arbeitskarte: Arbeitsort, Arbeitgeber, aber auch die „sanitätspolizeiliche Unbedenklichkeit“ werden darauf vermerkt.

1968

Erstes Asylgesetz tritt in Kraft.

1972

Meldegesetz: Meldezettel von ausländischen Staatsangehörigen sind mit einem „A“ zu versehen und vom Meldeamt der Fremdenpolizei zu übermitteln.

1973/74

Anwerbestopp infolge der weltweiten wirtschaftlichen Rezession („Ölkrise“)

1976

Ausländerbeschäftigungsgesetz löst die Reichsverordnung über ausländische Arbeitskräfte ab.

1979
Errichtung der Islamischen Glaubensgemeinschaft in Österreich (IGGiÖ)

1985

Erlass des Innenministeriums schränkt die Praxis der Fremdenpolizei ein, Aufenthaltsverbote gegen MigrantInnen nach dem Verlust eines Arbeitsplatzes bzw. dem Ende der Arbeitslosenunterstützung wegen des „mangelnden redlichen Erwerbs der Unterhaltsmittel“ (§ 3 FPG) zu verhängen, wenn ihr Lebensunterhalt durch andere Familienmitglieder gesichert werden kann.

1986

Die Familienbeihilfe wird bei Auszahlung ins Ausland um die Hälfte gekürzt.

1987

§ 3 Fremdenpolizeigesetz (Aufenthaltsverbot) wird zwei Mal aufgehoben, weil er das Menschenrecht auf Privat- und Familienleben (Art 8 EMRK) nicht ausreichend schützt.

1988

Erleichterter Zugang zum Befreiungsschein für Jugendliche bei Nachweis von Schulbesuchszeiten in Österreich. Das bedeutete freien Zugang zum Arbeitsmarkt. Davor musste eine Beschäftigungsbewilligung vom Arbeitgeber/von der Arbeitgeberin beantragt werden.

1989

Einem reduzierten Kreis der Zugewanderten, nämlich Beschäftigten mit Befreiungsschein und Flüchtlingen, wird die Notstandshilfe nach dem Arbeitslosenbezug auf maximal ein Jahr beschränkt zugestanden.
Das Ausländerbeschäftigungsgesetz wird zwischen 1989 und 1998 zwanzig Mal novelliert.
Mehrjähriges starkes Wirtschaftswachstum geht mit einer rasant steigenden Zuwanderung in Österreich einher.

1990

Einführung der Arbeitserlaubnis. Bestimmungen für den Befreiungsschein werden zugunsten von Zugewanderten geändert.

1991/92

Beginn des Zerfalls der Sozialistischen Föderativen Republik Jugoslawien (SFRJ): 90.000 Flüchtlinge in ganz Österreich und etwa 3.000 in Tirol.

1992

Neues Asylgesetz löst das Asylgesetz 1968 ab: erschwerte Möglichkeiten zur Antragstellung.

1993

Fremdengesetz und Aufenthaltsgesetz (Quotenregelung für die Niederlassung und Saisonnier-Regelung) wird eingeführt.

1994
Der Arbeitsmarkt wird für bosnische Flüchtlinge, die zwar kein Asyl, aber ein „befristetes Aufenthaltsrecht“ erhalten haben, geöffnet. 1998 wird „gut integrierten“ Bosnien-Flüchtlingen ein unbefristetes Aufenthaltsrecht zugestanden.

1996

Anerkennung des Assoziationsabkommens der EU mit der Türkei durch österreichische Behörden; bei Familienzusammenführung müssen daher keine Deutschkenntnisse nachgewiesen werden.

1998

Das Integrationspaket tritt in Kraft. Das neue Fremdengesetz ermöglicht die Aufenthaltsverfestigung nach acht Jahren. Integration soll vor Neuzuwanderung stehen, daher wird der Unterschied von befristeten Aufenthalten und dauernder Niederlassung gesetzlich festgeschrieben. Kinder dürfen nur noch bis zum 14. Lebensjahr zu ihren Eltern nachziehen.

Novelle des Staatsbürgerschaftsgesetzes: Verschärfung der Bestimmungen für vorzeitige Einbürgerung, es müssen „entsprechende Kenntnisse der Deutschen Sprache“ nachgewiesen werden.

2000

Der Integrationserlass öffnet den Arbeitsmarkt für nachgezogene Familienmitglieder.
EU Richtlinien gegen die ethnische Diskriminierung am Arbeitsmarkt, bei Sozialleistungen, im Gesundheits- und Bildungsbereich sowie beim Zugang zu öffentlichen Gütern und Dienstleistungen einschließlich Wohnraum (Gemeindewohnungen).

2002

Ausländerpaket: Nach fünf Jahren ununterbrochenen legalen Aufenthalts in Österreich erhalten MigrantInnen den freien Zugang zum Arbeitsmarkt. Im Rahmen der Integrationsvereinbarung muss ein Sprachkenntnisnachweis in Form eines Diploms mit Niveau A1 nachgewiesen werden.
Das Konzept zur Integration MIT Zugewanderten in Tirol wird vom Fachbereich Integration des Landes Tirol präsentiert, es ist das erste eines Bundeslandes in Österreich.

2009/11

Fremdenrechtsänderungsgesetz: Verschärfungen im Asylgesetz, im Niederlassungs- und Aufenthaltsgesetz und im Staatsbürgerschaftsgesetz. Das nachzuweisende Niveau der Sprachkenntnisse bei der Einbürgerung wird angehoben, die Rot-Weiß-Rot-Karte eingeführt, die Integrationsvereinbarung wird ausgeweitet.

2014

Fremdenrechtnovellierungsgesetz mit völliger Neustrukturierung des Fremdenwesens